Lịch sử rượu soju Hàn Quốc
Lịch sử rượu soju Hàn Quốc: Vì sao soju trở thành loại rượu đại diện cho Hàn Quốc?
Người Hàn Quốc uống rất nhiều soju,
nhưng có vẻ không có nhiều người thực sự tìm hiểu về lịch sử của soju
hoặc đặt câu hỏi tại sao người Hàn Quốc lại uống loại rượu này nhiều đến vậy.
Dù bạn có thích hay không thì,
soju đã trở thành một trong những loại đồ uống gắn liền với hình ảnh Hàn Quốc.
Cá nhân mình thuộc phe không thích nó.
Loại soju pha loãng mà chúng ta uống ngày nay không đơn giản là sự tiếp nối nguyên vẹn của một truyền thống lâu đời.
Nói chính xác hơn, soju pha loãng hiện đại gần như là kết quả của quá trình công nghiệp hóa, chính sách của chính phủ và những thay đổi kinh tế từ giữa thế kỷ 20 trở đi.
(The National Archives of Korea giải thích rằng sau khi Luật Quản lý Lương thực được thực thi vào năm 1965, soju chưng cất truyền thống đã suy giảm đáng kể trong khi soju pha loãng lại trở nên phổ biến.)
Để hiểu tại sao người Hàn Quốc chủ yếu uống soju ngày nay
và làm thế nào nó trở nên phổ biến đến vậy,
chúng ta cần tìm hiểu một vài điều.
1. Rượu Hàn Quốc trước khi soju trở nên phổ biến có đặc điểm như thế nào?
Trước khi soju pha loãng hiện đại trở nên phổ biến,
Hàn Quốc có một văn hóa rượu đa dạng và phức tạp, chủ yếu dựa trên quá trình lên men gạo.
Rượu không đơn thuần chỉ là một loại đồ uống.
Nó là một phần của văn hóa và đời sống thường ngày.
Makgeolli, cheongju, yakju và soju chưng cất truyền thống.
Soju truyền thống được làm khác với soju pha loãng ngày nay.
Nó được làm bằng cách lên men ngũ cốc rồi chưng cất phần chất lỏng đã lên men.
Ngay cả makgeolli cũng không phải chỉ có một loại duy nhất.
Có rất nhiều loại khác nhau tùy theo cách tiến hành quá trình lên men.
Loại chỉ trải qua một lần lên men được gọi là danyangju.
Nếu tiếp tục cho thêm nguyên liệu và men lên men vào mẻ đã lên men trước đó,
thì được gọi là iyangju.
Nếu tiếp tục lặp lại quá trình này thêm một lần nữa,
thì được gọi là samyangju.
Ngay cả loại makgeolli mà chúng ta thường biết đến ngày nay cũng từng tồn tại dưới rất nhiều hình thức khác nhau.
2. Tại sao rượu Hàn Quốc lại thay đổi?
Hàn Quốc trải qua thời kỳ thuộc địa vào đầu thế kỷ 20,
chiến tranh,
sau đó là quá trình công nghiệp hóa nhanh chóng.
Sau lệnh đình chiến năm 1953, Hàn Quốc phải đối mặt với tình trạng thiếu lương thực nghiêm trọng.
Vì vậy, chính phủ hạn chế việc sử dụng gạo nhằm đảm bảo nguồn lương thực.
Theo các tài liệu của National Archives of Korea,
những chính sách hạn chế tiêu thụ ngũ cốc đã được thực hiện từ những năm 1950.
Sau đó, vào năm 1965, Luật Quản lý Lương thực hạn chế việc sản xuất rượu nguyên chất từ ngũ cốc,
dẫn đến sự gia tăng của các loại rượu từ những nguyên liệu khác thay cho gạo.
Cuối cùng, một hình thức rượu mới xuất hiện.
Dù sao thì người ta vẫn cần có thứ gì đó để uống.
Đó chính là soju pha loãng, được làm bằng cách pha cồn công nghiệp với nước và nhiều loại phụ gia khác nhau.
Cồn công nghiệp, hay jujeong (주정) trong ngành rượu Hàn Quốc,
là một chất lỏng không màu, trong suốt được tạo ra bằng cách lên men các nguyên liệu giàu tinh bột như gạo, lúa mạch, khoai lang hoặc sắn,
sau đó chưng cất và tinh chế để đạt nồng độ cồn từ 85% trở lên.
Phương pháp đơn giản là pha loãng loại cồn này với nước,
hạ nồng độ cồn,
sau đó thêm các thành phần để tạo hương vị
đơn giản và hiệu quả hơn rất nhiều so với phương pháp truyền thống là lên men ngũ cốc rồi chưng cất.
Trên thực tế, soju pha loãng bắt đầu được sản xuất hàng loạt sau khi một nhà máy soju cơ giới được thành lập tại Bình Nhưỡng vào năm 1919,
nhưng chỉ thực sự mở rộng mạnh theo hình thức mà chúng ta nhận biết ngày nay sau khi Luật Quản lý Lương thực được thực thi vào năm 1965.
(National Archives of Korea)
Nhờ vậy,
chi phí sản xuất trở nên rất thấp,
và nó đặc biệt phù hợp với sản xuất hàng loạt.
Việc phân phối cũng rất dễ dàng.
Vào thời điểm Hàn Quốc bắt đầu bước vào quá trình phát triển công nghiệp nhanh chóng,
những người làm việc vất vả cả ngày đương nhiên cần một loại rượu giá rẻ và dễ tiếp cận.
Soju dần trở thành một phần của đời sống thường ngày.
Từ góc độ chính phủ cũng có những lợi ích.
Chính phủ có thể kiểm soát sản lượng bằng cách quản lý việc sản xuất cồn công nghiệp.
Việc áp dụng hệ thống cấp phép đối với các nhà máy sản xuất cồn cũng giúp việc quản lý trở nên dễ dàng hơn.
Vì lượng cồn công nghiệp được sử dụng có thể phần nào cho biết quy mô sản xuất,
việc quản lý thuế cũng trở nên tương đối đơn giản.
Chính phủ cũng yêu cầu các nhà bán buôn phân phối soju địa phương trong từng khu vực,
từ đó hình thành cấu trúc độc quyền theo khu vực.
Trên thực tế, năm 1976, chính phủ đã tổ chức lại 254 công ty sản xuất soju trên toàn quốc
và đưa ra “quy định bảo vệ soju địa phương” nhằm bảo vệ các nhà sản xuất soju ở từng khu vực.
(National Archives of Korea)
Nhiều nhà sản xuất soju nhỏ ở các thành phố và thị trấn đã biến mất,
nhưng xét về kết quả,
một số người cho rằng chính sách này có lợi vì nó ngăn không cho một vài công ty lớn hoàn toàn độc chiếm thị trường toàn quốc.
Các thương hiệu soju tiêu biểu theo khu vực
Seoul / Gyeonggi – Jinro, Chamisul
Busan – Daesun, C1
Gyeongsangnam-do – Muhak, Good Day
Daegu / Gyeongsangbuk-do – Kumbokju, Chamssoju
Jeollanam-do – Bohae, Ipsaeju
Jeju – Hallasan
Gangwon – Kyungwul
(sau này được một tập đoàn rượu lớn sáp nhập)
3. Tại sao soju lại trở thành loại rượu thống trị ở Hàn Quốc?
Từ những năm 1990 trở đi,
các quy định liên quan đến ngành rượu bắt đầu dần được nới lỏng.
Nhưng cho đến lúc đó,
cấu trúc thị trường đã được hình thành rất vững chắc rồi.
Người dân đã lớn lên cùng với soju pha loãng.
Khi trưởng thành, họ uống soju.
Gặp bạn bè, họ uống.
Sau khi đi làm, tham gia những buổi ăn uống cùng đồng nghiệp, họ cũng uống.
Đến lúc đó,
soju đã trở thành một phần của văn hóa Hàn Quốc từ lâu.
Nó rẻ,
có thể dễ dàng tìm thấy ở hầu hết mọi nơi,
và được xã hội chấp nhận một cách tự nhiên.
Ngược lại,
các nhà sản xuất rượu truyền thống đã mất đi phần lớn hệ thống sản xuất,
mạng lưới phân phối,
và sự tiếp nối của kỹ thuật sản xuất.
Đồng thời, khi nền kinh tế Hàn Quốc phát triển nhanh chóng,
các loại rượu nhập khẩu như whisky và wine cũng bắt đầu được đưa vào thị trường,
khiến rượu truyền thống Hàn Quốc càng khó tìm được chỗ đứng.
4. Tại sao rượu truyền thống Hàn Quốc đang quay trở lại?
Ngày nay, thị trường rượu truyền thống Hàn Quốc đang dần phát triển trở lại.
Nhưng đây không đơn giản là việc khôi phục lại quá khứ.
Nó đang được viết lại theo một cách mới.
Khi giá trị của bản sắc Hàn Quốc, hay “Made in Korea,” ngày càng tăng,
rượu truyền thống bắt đầu được nhìn nhận lại như một sản phẩm văn hóa.
Ngay cả những người trẻ không chủ động tìm kiếm văn hóa truyền thống
đôi khi cũng phát hiện được rượu truyền thống trong quá trình tìm kiếm thứ gì đó “khác một chút”
so với những gì mọi người xung quanh đang uống.
Tuy nhiên, vẫn còn những vấn đề cần giải quyết.
Sự gián đoạn trong kỹ thuật lên men truyền thống, bao gồm cả nuruk
Kỹ thuật chưng cất
Hệ thống phân phối còn yếu
Thiếu những cấu trúc thương hiệu mạnh
Con đường phía trước vẫn còn rất dài.
Kết luận
Soju pha loãng hiện đại không thể cứ tự nhiên được xem là một loại rượu truyền thống của Hàn Quốc.
Nói chính xác hơn,
nó gần như là một loại rượu được tạo ra bởi những điều kiện lịch sử.
Soju pha loãng ngày nay được hình thành trong quá trình nghèo đói,
công nghiệp hóa,
và những lựa chọn chính sách của chính phủ.
Và điều đó đã xảy ra bằng cách thay thế chỗ của những loại rượu truyền thống của Hàn Quốc.
Dù vậy,
ngày nay sự quan tâm dành cho rượu truyền thống Hàn Quốc đang tăng trở lại.
Ngày càng có nhiều nhà máy rượu và xưởng chưng cất quy mô nhỏ xuất hiện,
đồng thời những thử nghiệm mới cũng đang được thực hiện.
Mình nghĩ đây là
câu chuyện về rượu Hàn Quốc đang được viết lại từ đầu.
Và mình nghĩ đó là một điều đáng mừng.
Có phải mình đang có cái nhìn quá tiêu cực với soju pha loãng không?
Có lẽ vậy.
Nhưng bản thân mình cũng từng là người thực sự thích uống soju.
Nếu bạn là người nước ngoài đang đọc bài viết này,
mình thậm chí muốn cho bạn biết về bầu không khí mà chỉ soju mới có thể mang lại.
Không cần gì quá đặc biệt.
Bạn không nhất thiết phải có samgyeopsal,
kimchi jjigae,
hay cả một bàn đầy món ăn Hàn Quốc.
Bởi vì
soju có thể được thưởng thức gần như ở bất cứ đâu,
và cùng với hầu hết các loại thức ăn.
Một số “thần cồn” uống nó cùng với trứng luộc mua ở cửa hàng tiện lợi
sau một ngày làm việc vất vả.
Một “thần cồn” khác uống nó cùng với trứng chiên,
cố ép bản thân đi ngủ dù mãi không ngủ được.
Thậm chí có người còn uống nó cùng với kem.
Cả ba người này có lẽ đều nên đi bệnh viện,
nhưng dù sao thì soju
không phải là loại rượu chỉ được uống vào những dịp đặc biệt.
Nó là loại rượu của đời sống thường ngày.
Vì vậy, nếu bạn muốn hiểu tại sao người Hàn Quốc lại uống loại rượu này cùng với bữa ăn,
thay vì cố gắng tái hiện một bữa tối Hàn Quốc hoàn hảo,
hãy thử uống một ly soju cùng với chính bữa ăn bình thường mà bạn vẫn thường ăn.
Có thể ngay tại nơi bạn đang ngồi,
bạn sẽ cảm nhận được một chút Hàn Quốc.
P.S. Uống soju có thể là một phần của văn hóa Hàn Quốc.
Nhưng uống soju mỗi ngày không phải là văn hóa Hàn Quốc.
Đó đơn giản là lệ thuộc hoặc nghiện rượu.
Bạn nên đi khám bác sĩ.
Wine Goes in a Wine Glass. Soju Goes in a Soju Glass.
5. Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Tại sao soju lại phổ biến ở Hàn Quốc?
Soju trở nên phổ biến vì nó rẻ và dễ mua,
đồng thời hệ thống sản xuất và phân phối công nghiệp quy mô lớn đã giúp nó được phổ biến rộng rãi.
Không đơn giản chỉ vì nó ngon.
Soju hiện đại có phải là một loại rượu truyền thống của Hàn Quốc không?
Không.
Rượu truyền thống Hàn Quốc thường được làm thông qua quá trình lên men hoặc chưng cất các loại ngũ cốc như gạo.
Soju pha loãng hiện đại gần với một sản phẩm rượu công nghiệp phát triển từ giữa thế kỷ 20.
National Folk Museum of Korea cũng mô tả soju pha loãng hiện đại là loại rượu được tạo ra bằng cách pha loãng ethanol
và thêm hương liệu, chất tạo ngọt cùng các thành phần khác.
Soju hiện đại được làm từ gì?
Soju pha loãng hiện đại được làm từ cồn công nghiệp (ethanol), nước và tùy từng sản phẩm có thể thêm chất tạo ngọt hoặc các phụ gia khác.
Tại sao rượu truyền thống Hàn Quốc suy giảm?
Các chính sách và quy định về lương thực,
quá trình công nghiệp hóa,
cùng với sự gián đoạn của cơ sở sản xuất và hệ thống phân phối
đều có ảnh hưởng.
Đặc biệt, những hạn chế đối với việc sản xuất rượu nguyên chất từ ngũ cốc sau khi Luật Quản lý Lương thực được thực thi vào năm 1965
đã góp phần khiến soju chưng cất truyền thống suy giảm đáng kể
và soju pha loãng phát triển rộng rãi.
Soju pha loãng có nồng độ cồn cao hơn whisky không?
Không.
Whisky nhìn chung có nồng độ cồn cao hơn soju pha loãng,
và phương pháp sản xuất cũng như quá trình ủ của hai loại rượu này hoàn toàn khác nhau.
Tại sao người Hàn Quốc uống soju cùng với thức ăn?
Soju rẻ và dễ mua,
và khi kết hợp với thói quen uống rượu hình thành trong quá trình công nghiệp hóa của Hàn Quốc,
nó dần trở thành một loại rượu thường được uống cùng với các bữa ăn hàng ngày.
Văn hóa uống rượu của Hàn Quốc dựa trên điều gì?
Văn hóa uống rượu của Hàn Quốc chịu ảnh hưởng mạnh từ văn hóa công sở,
văn hóa uống rượu theo nhóm,
và sự phổ biến rộng rãi của các loại rượu giá rẻ được sản xuất hàng loạt.
